Friday , 28 April 2017 / جمعه , ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶

انرژی و محیط زیست

مسأله انرژی در کشورهای در حال توسعه و تولید کننده انرژی، از جهت میزان عرضه آن به عنوان مبنای درآمد کشور، همچنین چگونگی مصرف و اتخاذ مطلوب ترین مکانیزم و استراتژی در جهت بهره وری مناسب حائز اهمیت است. بنابراین انرژی، اساس توسعه صنعتی و اقتصادی این کشورها بوده و خطر کاهش آن، همچنین عواقب مخرب ناشی از الگوی نادرست مصرف و اتلاف انرژی از مهمترین نگرانی‌های این کشورهاست. استفاده از انرژی‌های نو در مصارف شهری نظیر تاًمین انرژی مورد نیاز در بخش حمل و نقل،انرژی گرمایی و روشنایی ساختمان ها،روشنایی معابر و پارک‌ها و غیره به طور قابل ملاحظه ای ازاین مشکلات می کاهد. از آنجایی که فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی به عنوان گام نخست در اجرای هر طرح تازه و اندیشۀ نو، از اهمیت فراوانی برخوردار است، آشنایی مردم با فرهنگ بهینه‌سازی مصرف انرژی و توسعه آن به عنوان اولین اقدام مورد توجه است. در این راستا و با افزایش نگرش‌ها و سطح آگاهی مردم، ارائه رهنمون‌هایی در قالب آموزش‌های مصرف صحیح انرژی و شفاف‌سازی این ظرفیت‌ها می‌توان الگوی مصرف را در درازمدت تغییر داد. در ادامه به برخی ازین راه کارها اشاره خواهد شد:

فتوولتائیک

فتوولتائیک سیستمی است که قادر به تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی الکتریسیته می‌باشد. استفاده از سیستم‌های فتوولتائیک به ما این قابلیت را می‌دهد که محیط زیست پاکیزه‌ای داشته باشیم، چرا که سیستم تولید الکتریسیته فتوولتائیک اثرات جانبی بسیار ناچیزی بر طبیعت دارد و‌ برخلاف سوخت‌های فسیلی که تجدید ناپذیر هستند و روزی به پایان می‌رسند، انرژی خورشیدی منبعی تجدیدپذیر و بی پایان به ‌شمار می‌آید. سلول های خورشیدی از نیمه رساناها تشکیل شده‌اند. این سلول‌‌ها در اندازه‌ها و اشکال گوناگون تولید می‌شوند. هر سلول خورشیدی تنها ۱ تا ۲ وات انرژی الکتریسیته تولید می‌کند. معمولاً این سلول‌های خورشیدی به هم متصل می‌شوند تا یک سیستم خورشیدی بزرگ را به‌وجود آورند.

مزایای سیستم فتوولتائیک:

  • دارای عمر مفید بالایی می‌باشند (۲۵ سال).
  • به سوخت یا شبکه تأمین سوخت نیاز ندارد.
  • به اشعه ماوراء بنفش و آب و هوا مقاومند و تحمل دمای بالا را دارند.
  • سیستم فتوولتاییک به طور مستقل می‌تواند در هر نقطه از سیاره زمین نیروی لازم را تولید کند.
  • سیستم فتوولتاییک تشعشعات گاز گلخانه‌ای و دی اکسید کربن را کاهش می‌دهد.
  • سیستم فتوولتاییک در کاهش آلودگی هوا کمک می‌نماید.
  • سلول‌های خورشیدی امروزی حتی می‌توانند به عنوان شیشه پنجره کار کنند. این سلول‌ها این قابلیت را دارند که بین ۸۰% تا ۹۰% نور خورشید را از خود عبور دهند. این کیفیت باعث می‌شود که پنجره‌هایی مجهز به سلول‌های خورشیدی بتوانند به خنک ماندن هوای داخل خانه در تابستان کمک کنند و همچنین ساختمان را هم زیباتر نمایان کنند و هم انرژی الکتریسیته مورد نیاز ساختمان را تهیه کنند. وقتی از سلول خورشیدی در یک پنجره استفاده می‌شود، سلول نصب شده حتی بهتر از شیشه عمل می‌کند و به این ترتیب در مصرف مصالح ساختمانی ساختمان نیز صرفه جویی می‌شود. بدین ترتیب پنجره‌ای داریم که برای ما انرژی الکتریسیته نیز تولید می‌کند! امروزه در بسیاری از نقاط دنیا، خانه های مدرن بسیاری وجود دارند که با کمک سیستم های فتوولتائیک با حداقل نیاز به برق عمومی و یا حتی بدون نیاز به برق عمومی، انرژی مورد نیاز خود را به طور مستقل تولید می‌کنند.
  • چنانچه یک خانوار با استفاده از سیستم های فتوولتائیک به تامین روشنایی واحد مسکونی خود اقدام نماید با فرض ظرفیت ۱۵۰۰ وات روشنایی، سالیانه بیش از ۴۴۰۰ کیلووات ساعت در مصرف برق صرفه جویی به عمل خواهد آمد لذا با احتساب حدوداً ۲۹۰۰۰۰۰ خانوار در شهر تهران، میزان صرفه جویی انرژی ناشی از بکارگیری سیستم‌های فتوولتائیک، ۱۲۷۶۰۰۰۰ مگاوات ساعت خواهد بود.

لزوم توجه به معاینه فنی دوره‌ای موتورخانه ساختمان‌ها

موتورخانه ساختمان نقش مهمی در تأمین آسایش حرارتی ساکنین ساختمان دارد، تاجایی که از آن به عنوان ” قلب ساختمان ” نام برده اند.با انجام معاینه فنی که شامل سرویس و تعمیرات دوره ای منظم، مدیریت انرژی و… در موتورخانه ساختمان می‌باشد، می‌توان مصرف انرژی را کاهش داد. بطورکلی معاینه فنی و دوره‌ای موتورخانه و تنظیم نسبت سوخت به هوای مشعلها در حدود ۵% تا ۱۰% صرفه‌جویی در مصرف انرژی را به همراه دارد. معاینه فنی دوره‌ای موتورخانه مشتمل بر مراحل زیر است:

  • بازبینی عملکرد سیستم مولد انرژی: شامل بررسی وضعیت کلی موتورخانه، بررسی وضعیت عمومی تجهیزات موجود در موتورخانه و بازبینی خط سوخت‌رسانی می‌باشد.
  • تهیه شناسنامه فنی موتورخانه: به منظور تکمیل شناسنامه فنی موتورخانه، مشخصات عمومی ساختمان و موتورخانه شامل نام و نشانی دقیق محل، تلفن تماس، تاریخ و ساعت انجام معاینه در شناسنامه فنی موتورخانه ثبت می‌شود. مطابق با مقررات ملی ساختمان(مبحث ۱۹)، گروه بندی کاربری ساختمان براساس عواملی چون نوع تداوم استفاده از ساختمان در طول سال و در طول شبانه روز، شدت اختلاف دمای احتمالی بین داخل و خارج ساختمان و اهمیت تثبیت دمای فضاهای داخل ساختمان تعیین می‌شود. همچنین براساس نتایج حاصل از بازرسی موتورخانه، مواردی چون وضعیت کلی ساختمان موتورخانه، چیدمان تجهیزات موتورخانه، مشخصات خط سوخت، مشعل، دیگ، دودکش و سایر تجهیزات و نتایج آنالیزها ذکر می‌شود.
  • ارائه گزارش بازرسی و آزمون معاینه فنی دوره ای موتورخانه: این مرحله شامل چکیده‌ای از اقدامات انجام شده می‌باشد و مواردی چون ساختمان موتورخانه، چیدمان اجزای موتورخانه، وضعیت خط سوخت، وضعیت عملکرد مشعل و دیگ، وضعیت دودکش و عملکرد کلی موتورخانه با استفاده از نتایج بازرسی ذکر می‌شود (شامل تمامی مراحل قبلی می‌باشد). بنابراین معاینه فنی موتورخانه ساختمان‌ها علاوه بر اینکه از مرگ و میر ناشی از گاز گرفتگی، حریق و … جلوگیری می‌کند می‌تواند باعث کاهش دی اکسید کربن (حدود ۴/۴ میلیون تن در سال در شهر تهران) و مونو اکسید کربن که از عوامل آلودگی هوا هستند، شود. همچنین در صورت رعایت استانداردهای مصرف انرژی نقش بسزایی در کاهش مصرف انرژی دارد. معاینه فنی موتورخانه شامل مراحل مختلفی از جمله بررسی کامل ساختمان و اجزای موتورخانه، تکمیل چک لیست مربوطه، آنالیز محصولات احتراق خروجی از دودکش با دستگاه آنالایزر گاز و مقایسه آن با استاندارد و آزمون موتورخانه مطابق استاندارد ملی ۱۶۰۰۰ است.

 


انرژی خورشیدی

امروزه با پیشرفت علم و گسترش انرژی‌های جدید، نگرانی انسان در نگهداری از طبیعت پیرامون خود دوچندان شده است. استفاده از منابع تجدید‌‌‌ناپذیر و سوخت‌های آلوده کننده محیط زیست از مشکلات جدی بشر امروز است. برای حل مشکل باید به دنبال انرژی‌های جدید و جایگزین باشیم، از آن جمله استفاده از انرژی ارزان و در دسترس خورشید است. انرژی خورشیدی به راحتی قابل ذخیره است. خورشید در ثانیه چیزی حدود ۶۵۰،۰۰۰،۰۰۰ تن هیدروژن را به هلیم تبدیل می‌کند. در این فرایند گرما و انرژی الکترومغناطیسی فراوانی ایجاد می‌شود. تابش الکترومغناطیسی (از جمله نور مرئی، نور مادون قرمز و اشعه ماورابنفش) در فضا و در تمام جهات پراکنده می‌شود که فقط بخش بسیار کوچکی از این انرژی به زمین می‌رسد. تابشی که به زمین می رسد به طور غیر مستقیم منبعی است برای تمام انرژی‌هایی که امروزه از آن بهره می‌جوییم. یکی از روش‌های استفاده از انرژی خورشیدی، بکارگیری آبگرمکن‌های خورشیدی است. کلکتورها و منبع ذخیره دو جزء اصلی یک آبگرمکن خورشیدی می‌باشند. با توجه به اینکه میزان قابل توجهی از انرژی مصرفی صرف گرمایش آب بهداشتی می‌شود، گرم کردن آب با استفاده از آبگرمکن‌های خورشیدی، یکی از آسانترین و اقتصادی‌ترین روش‌های استفاده از انرژی پاک خورشید می‌باشد به طوریکه در ایران می‌توان سالیانه ۷۰ % از انرژی مورد نیاز جهت گرمایش آب را از طریق خورشید و با استفاده از آبگرمکن‌های خورشیدی تأمین نمود. مزایای استفاده از آبگرمکن خورشیدی شامل موارد زیر می‌باشند:
*انرژی پاک، قابل دسترس، پایان‌پذیر و به ازای آن ذخیره منابع انرژی تجدیدناپذیر
* جلوگیری از افزایش گرمای کره زمین و حفاظت محیط زیست
* کاهش ۶۰% در هزینه تأمین آب گرم * قابل استفاده در همه مکان‌ها از قبیل منازل، مدارس، خوابگاه‌های دانش‌آموزی و دانشجویی، بیمارستان‌ها، استخرها و کارخانجات
* بازگشت سریع سرمایه
* اجرای سریع و آسان و بی نیاز از هرگونه تعمیر اساسی
* بی صدا ، بی خطر و ایمن
نکته: لازم به ذکر است در حال حاضر بیش از ۵۰۰ دستگاه آبگرمکن خورشیدی در بوستان‌های مناطق ۲۲ گانه تهران نصب شده است.


استفاده از وسایل با بازده انرژی بالا

بیش از این که وسایل جدید الکتریکی و الکترونیکی بخرید، حتما به برچسب مصرف انرژی آن توجه کنید چراکه وسایل خانگی پربازده ۱۰ تا ۵۰ درصد مصرف انرژی را نسبت به وسایل پرمصرف کاهش می‌دهند. این روش صرفه‌جویی حتی می‌تواند موجب جبران هزینه خرید از محل صرفه‌جویی انرژی شود.


تغییر نوع لامپ‌ها

در سال های اخیر برای کاهش میزان مصرف برق بویژه در منازل و ادارات که ساعات طولانی از روز نیازمند روشنایی هستند، استفاده از لامپ های کم مصرف به امری متداول تبدیل گشته است. اما این لامپ‌ها حاوی مقدار کمی جیوه نیز هستند که در داخل حباب آن محبوس شده است. هر لامپ حاوی حـدود ۵ میلـیگـرم جیوه می‌باشد، که این مقدار بعنوان مثال در مقابل دماسنج‌های قدیمی که ۵۰۰ میلیگرم جیوه داشتند مقدار ناچیزی است. هنگامی کـه لامپ سالم (شکسته نشده) است و بطور عادی کار می‌کند، هیچ جیوه‌ای آزاد نمی‌شود و هیچ جای نگرانی بـرای مـصرف‌کننـده وجـود ندارد. ازینرو استفاده از این لامپ ها همچنان میتواند مقرون به صرفه باشد و در کاهش مصرف مازاد انرژی نقش داشته باشد. از جمله مزایای استفاده از لامپ های کم مصرف میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

  • کاهش مصرف انرژی: اگر یک لامپ کم مصرف با یک لامپ رشته‌ای معمولی که به همان میزان نور تولید می‌کند مقایـسه شـود، مـصرف انـرژی بـرق لامپ کم مصرف حدود یک پنجم لامپ رشته‌ای می‌باشد. همچنین استفاده از یک لامپ کم‌مصرف به جای یک لامپ معمولی، مانع از انتشار حدود ۶۵۰۰ کیلوگرم گازهای گلخانه‌ای در هوا می‌شود.
  • طول عمر زیاد: طول عمر لامپ‌های کم مصرف در صورت استفاده صحیح و به ازای یک بار کلیدزنی در هر ۳ ساعت استفاده، بین ۸۰۰۰ تـا ۱۰۰۰۰ ساعت می‌باشد، که این میزان ۸ تا ۱۰ برابر لامپ‌های رشته‌ای است.
  • امکان انتخاب رنگ نور لامپ: لامپ‌های کممصرف برخلاف لامپ‌های رشته‌ای در رنگ‌های متفاوت (سفید گرم، سفید سرد، خنثی) عرضه می‌شوند و شما مـی‌توانیـد رنگ نور دلخواه خود را برای استفاده‌های مختلف انتخاب نمایید.
  • نور بدون لرزش: نور لامپ‌های کممصرف به دلیل استفاده از یک مدار الکترونیکی فرکانس بالا کاملاً یکنواخت بوده و تغییرات و چشمک زدن لامپ‌های مهتابی معمولی را ندارد.
  • ایمنی مناسب برای سلامتی انسان: طبق استانداردهای بین‌المللی لامپ‌ها از نظر تشعشع پرتوها به چهار رده لامپ‌های بی خطر، کمخطر، میانخطر و پرخطـر تقـسیم‌بنـدی شده‌اند. لامپ‌های کممصرف مطابق این استانداردها در رده لامپ‌های بی‌خطر قرار می‌گیرند. لامپ بی‌خطر لامپی است که حـضور انـسان در فاصله ۵/۰ متری از آن به مدت ۸ ساعت یا خیره شدن مستقیم به آن به مدت ۱۵ دقیقه هیچ خطری برای سلامتی چـشم و پوسـت ایجاد نمی‌کند.

زمانی که یک لامپ معمولی را روشن می‌کنید، فقط ۱۰% از انرژی آن به نور تبدیل می‌شود. بقیه‌ی این انرژی با تبدیل شده به گرما هدر می رود بنابراین با خرید لامپ های کم‌مصرف با یک بار هزینه، به محیط‌زیست خود کمک کنیم.


مقایسه تجهیزات خانگی معمولی و کم مصرف:

در مقایسه اجمالی میان برخی از وسایل و تجهیزات معمولی و کم مصرف مورد استفاده در خانه ها میتوان به نتایجی جالب و با ارزش دست یافت که توجه به این موارد کوچک میتواند نقش بزرگی در کاهش هدر رفت منابع با ارزش و تجدید ناپذیر ایفا کند. برای مثال فلاش‌تانک‌های معمولی در هر بار استفاده ١٣ لیتر آب مصرف می‌کنند. این مقدار معادل ٩ بطری نوشابه ١/۵ لیتری است. در صورتی‌که فلاش تانک‌های کم‌مصرف این مقدار را به شش لیتر (چهار بطری نوشابه ١/۵ لیتری) کاهش می‌دهد. هم‌چنین می‌توان حجم فلاش‌تانک‌ها را با قراردادن بطری پر از شن و یا قرار دادن آجر در آن‌ها کاهش داد و از هدررفت آب جلوگیری کرد.
سردوش‌های معمولی در هر دقیقه ١٨ لیتر آب مصرف می‌کنند؛ یعنی اگر یک دقیقه زیر دوش بایستید معادل ١٢ بطری نوشابه ١/۵ لیتری آب مصرف خواهد شد. اما اگر از سردوش‌های کم‌مصرف استفاده کنید، این مقدار به هشت لیتر خواهد رسید.
از روشویی‌های معمولی در هر دقیقه ١٢ لیتر آب خارج می‌شود (معادل هشت بطری ١/۵ لیتری) در صورتی‌که روشویی‌هایی که سرشیر کم‌مصرف دارند این مقدار آب را به شش لیتر کاهش خواهد داد( این رقم برای ظرف‌شویی هم صادق است).
با هر بار استفاده از لباس‌شویی(پنج‌کیلویی) معمولی ۴۵ لیتر آب مصرف می‌شود. درصورتی که لباس‌شویی‌ کم‌مصرف ٢۵ لیتر آب (١۶ بطری) صرف شست‌وشو می‌کند. هم‌چنین می‌توانیم برای کاهش مصرف، از ظرفیت ماشین لباس‌شویی به صورت کامل استفاده کنیم.
وسایل کم‌مصرف، حدود ۶٠ درصد از مصرف کنونی آب را کاهش می‌دهند.

کم مصرف
( میزان استفاده از آب در هر بار )
معمولی
( میزان استفاده از آب در هر بار )
فلاش تانک معمولی ۶ لیتر ١٣ لیتر
سردوش ٨ لیتر ١٨ لیتر
روشویی ۶ لیتر ۱۲ لیتر
لباس‌شویی ١۶ لیتر ۴۵ لیتر
مجموع ٣۶ لیتر ٨٨ لیتر

 


کاهش مصرف انرژی توسط ایجاد بام سبز

از جمله راهکارهایی که برای کاهش مصرف انرژی در شهرهای کلان پیشنهاد می‌شود، احداث بام سبز است. بام سبز بامی است که با محیط کشت روینده پوشانده می‌شود. ایجاد سبزینگی در فضای پشت بام، با ممانعت از تابش اشعه‌های خورشیدی باعث خنک‌سازی فضای داخل ساختمان در فصل گرم شده و میزان گرمایش محوطه را در فصل سرد تأمین می‌کند. همچنین سقف سبز در خرده اقلیم ها با جذب گرد و غبار هوا، کیفیت هوا را افزایش داده و با پایین آوردن دمای سقف شرایط آسایش زیر سقف را بهبود می بخشد.
از جمله مزایای ایجاد بام سبز می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • کاهش اثرات جزایر حرارتی: بام های پوشیده از گیاهان و علف ها به دلیل تولید رطوبت و ایجاد هوای خنک می‌توانند باعث کاهش اثرات جزایر حرارتی شوند.
  • حفاظت از پوسته بام: تحقیقات نشان می‌دهد طول عمر بام معمولی حدود ۲۰ سال می‌باشد در حالیکه طول عمر بام سبز در صورت رسیدگی بموقع، ۴۵ سال یا بیشتر برآورد شده است.
  • گسترش فضای سبز و زیستگاه جانداران: زمانیکه این بام‌ها سازگار با بوم و شرایط اقلیمی منطقه باشند، سهم زیادی در حفظ گونه‌های همان منطقه دارند.
  • صرفه‌جویی اقتصادی: افزایش طول عمر بام، کاهش هزینه‌های مربوط به تعمیرات و نوسازی بام و حفاظت از انرژی که منجر به کاهش هزینه‌های ناشی از مصرف انرژی می‌شود، از عوامل بهبود شرایط اقتصادی می‌باشند. همچنین تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد بام سبز از طریق به حداقل رساندن پرت حرارتی در زمستان و ایجاد سایه و سرمایش تبخیری در تابستان منجر به کاهش مجموع بار حرارتی مورد نیاز برای ساختمان و نهایتاً کاهش مصرف انرژی می‌گردد.
  • مدیریت آب: بام سبز با دریافت میزان قابل توجهی از بارش‌ها و همچنین آرام ساختن فاضلاب با بار بیش از حد، باعث مدیریت آب‌های سطحی می‌شود.
  • زیبایی بصری: بام‌های معمولی اغلب با تجهیزات تهویه، دودکش‌ها و لایه‌های قیری، سیمای ناهنجاری را در نمای ساختمان ایجاد می‌کنند درحالی که بام های سبز، تغییر قابل توجهی در منظر شهری به وجود می آورند.
  • بهبود سلامت: مطالعات بیانگر اهمیت تماس مستقیم انسان با فضاهای طبیعی و سبز و نقش آن در سلامت جسم و روان انسان می‌باشند. وجود فضاهای سبز موجب تأثیر مثبت بر روح و روان شهرنشینان شده و منجر به تلطیف روحیات و آرام نمودن روان شهرنشینان می‌شود. همچنین دسترسی به فضای سبز به طور مستقیم باعث کاهش ضربان قلب و فشار خون می‌شود و بر افزایش سلامت ساکنین می‌افزاید.
  • کاهش آلودگی صوتی از طریق ایجاد لایه عایقی بر روی بام ها لازم به ذکر است سبزپوش کردن بام¬ها نیازمند گیاهانی است که به دقت انتخاب شده باشند تا در برابر محیط خشن و بی‌روح پشت بام در شرایط کم‌آبی و بی‌آبی، عوامل اقلیمی، یخ‌زدگی، نسیم دریا، باد شدید و خشکی و … مقاومت کنند. فایل مربوط به نحوه استقرار این بام ها را می‌توانید از بخش منظر و فضای سبز شهری دریافت نمایید.
Secured By miniOrange